ناو هواپیمابر کلاس کوزنتسوف که با عناوین دیگری مثل : "پروژه 1143.5" یا "گنجه" و یا" کلاس اورل" شناخته میشود در کارگاه کشتی سازی نیکولای اوکراین در دریای سیاه ساخته شده است(توضیح : این ناو در زمان اتحاد شوروی و روسیه ساخته شده بود که با نام "لوینید برژنف" آغاز به کار کرد اما پس از مدتی تغییر نام داد). این ناو در سال 1985 به آب انداخته شد. دومین عضو از این کلاس ناو هواپیمابر، "وایریاژ" نام داشت که پس از 60 درصد تکمیل شدن، در دوران پس از فروپاشی شوروی به کشور چین فروخته شد.

 

 

این ناو تنها ناو عملیاتی کنونی نیروی دریایی روسیه است و بر پایه ناوهای هواپیمابر "آدمیرال گورشکو" که درسال 1982 به آب انداخته شد ساخته شده است. اما کوزنتسف بزرگتر است و وزن آن درحالت عملیاتی کامل، 58500 تن در مقابل 40400 تن در آدمیرال گورشکو است.

ناو هواپیمابر آدمیرال گورشکو بعد از سال 1988 دیگر عملیاتی نشد، اما در ژانویه 2004 هند قراردادی را برای خرید آن از روسیه، امضا کرد. این شناور برنامه ارتقای سنگینی شامل : سیستم پیشرانه جدید، مدرن سازی تسلیحات  و عرشه پروازی را برای استقرار و استفاده از هواپیماهای جدید، گذرانده است.هند تنها هزینه ارتقای ناو و خرید 16 فروند جنگنده "میگ 29 کا" و 8 فروند هلیکوپتر دریایی "کاموف 27" برای گروه رزمی ناو هواپیمابر را پرداخت کرده است.
قسمت های عمده ای از ناو کوزنتسف با نگاهی دقیق به کلاس "کی یف" طراحی شده است اما تفاوت آشکار این دو کلاس از ناوهای هواپیما بر این است که در کوزنتسف برخلاف سایر ناوهای روسی، موشکهای ضد کشتی، به پرتاب گرهای عمودی که در داخل ناو تعبیه شده اند منتقل گشتند و فضای بازی را در عرشه ایجاد کردند. این گونه از ناوها با این عرشه باز برای اولین بار در نیروی دریایی شوروی سابق به خدمت وارد شدند.

 

 

مأموریت

ماموریت ناو هواپیمابر کوزنتسف، رهبری یک گروه بسیار نیرومند ضد زیردریایی و پشتیبانی از زیردریاییهای حامل موشکهای استراتژیک قاره پیما و شناورهای سطحی و هواپیماهای گشت دریایی حامل تسلیحات در ناوگان روسیه است و در کنار آن، پوشش هوایی، شناسایی و دفاع علیه موشکهای ضد کشتی برد بلند را نیز بر عهده دارد.

 

 

برخلاف وزن ناو و همچنین ظاهر آن، که شبیه بسیاری از ناوهای هواپیمابر معمول جهان است، این ناو به دلیل عدم داشتن "کاتاپولت"(نوعی منجنیق که برای پرتاب هواپیماها از عرشه ناو مورد استفاده قرار می گیرد) در اندازه و وزن هواپیماهای مورد استفاده محدودیت های زیادی دارد. این ناو برای به پرواز درآوردن پرنده های خود از یک عرشه زاویه دار با شیب 12 درجه کمک می گیرد و برای فرود از سیستم معمول و رایج "ARRESTING GEAR" همراه با کابل های کاهنده سرعت که درتمامی ناوهای هواپیما بر متداول موجود است، استفاده میکند.
با وجود اینکه بسیاری از نیروهای دریایی غربی درحال تغییر نقش به سمت عملیات آبی – خاکی و حضور در آب های کم عمق هستند، روس ها آنچنان میلی به تغییر نقش خود ندارند.

 

 

 

هواگردها
در حدود نیمی از ناوگان هوایی این ناو هواپیما بر را هلیکوپترهای ضد زیردریایی تشکیل می دهند. مساحت عرشه پروازی این ناو درحدود14700 متر مربع است. دو آسانسور درسمت راست ناو نیز هواپیماها را از آشیانه به عرشه و بالعکس منتقل می کنند. در حال حاضر، جنگنده های مورد استفاده در این ناو، شامل :20 فروند سوخو-27 کا دی. (Su-27KD)، چهارفروند " Su-25 UTG" یا 16 فروند هواپیمای "Yak-141M" و 12 فروند "سوخو- Su-27K فلانکر" است. بعلاوه 9 محل برای عملیات بالگردی بر روی عرشه این ناو مشخص شده است. ناوگان بالگردی این ناو شامل : 18 فروند هلیکوپتر "کاموف 27 مدلهای PLO  (مخصوص جنگ ضد زیردریایی) و PS(مخصوص عملیات جستجو و نجات )" ، و 2 فروند کاموف 27 اس" KA-27S " و چهار فروند هلیکوپتر کاموف 27 ال دی 32 "KA-27LD32" است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تسلیحات

کوزنتسف، با توجه به قابلیت حمل موشکهای ضدکشتی، نقش رزمناو را نیز ایفا میکند.

این ناو با سیستم موشکی "گرانیت" با 12 پرتابگر موشک تجهیز شده است. موشک گرانیت با کد ناتوی "اس اس ان 19" دارای بردی بین 400 الی 550 کیلومتر و سرعتی بین 1.5 الی 2.5 ماخ می باشد. این موشک توانایی حمل سر جنگی متعارف به وزن 750 یا 1000 کیلوگرم ویا سر جنگی اتمی 200 یا 350 کیلوتنی را دارد و با توجه به برد آن، به یک اصلاح کننده مسیر هوایی در میانه راه به منظور هدف گیری با رادار فعال خود نیاز دارد. پرتاب گرهای عمودی این موشک ضد کشتی در بخش جلویی و در داخل کشتی قرار گرفته است.

 

 

 

 

سیستم موشکی دفاع هوایی کلینوک با 24 پرتابگر عمودی و 192 موشک، از ناو در برابر موشکهای ضد کشتی، هواپیماها و شناورهای سطحی دفاع می کند.این سیستم دارای یک رادار آرایه فازی به همراه سیستم چند حالته الکترونیکی و قابلیت شلیک یک موشک در هر سه ثانیه دارد. این سیستم قابلیت درگیری همزمان با چهار هدف در ناحیه ای با زاویه 60x60 درجه را دارد و می تواند با تهدیدات با سرعت 700 متر بر ثانیه و تا ارتفاع 3.5 کیلومتری درگیر شود. در حقیقت نقش اصلی این سامانه درگیری و منهدم کردن موشکهای کروز ضد کشتی است.برد این سیستم بین 12 تا 15 کیلومتر است.

 

سیستم توپ/ موشک کاشتان که توسط شرکت "تولاما شراود" در شهر تولا ساخته شده است و وظیفه دفاع از ناو در برابر تسلیحات هدایت دقیق، موشکهای ضد کشتی، ضد رادار، هواپیما و اهداف کوچک دریایی را بر عهده دارد. تعداد هشت عدد از سیستم کاشتان در این ناو نصب شده است که هر سیستم شامل پرتابگرهای موشکی، دوتوپ 30 میلیمتری گاتلینگ با نواخت 10هزار الی 12 هزار گلوله در دقیقه (درهر ثانیه میتواند حدود 200 گلوله توپ 30 میلیمتری شلیک کند. !!!!) و به همراه مسیریابی اپتیکی و رادار است. برد موشک هدایت راداری این سیستم بین 1.5 تا 8 کیلومتر است.

 

 

 

 

شش عراده توپ دفاع هوایی "آ کا 630" مدل آ دی نیز در این ناو نصب شده است.

 

 

 

در سایر موارد، این ناو به جنگنده ها وشناورهای اطراف خود برای دفاع نیاز دارد.

 

سیستم جنگ ضد زیردریایی

 

این ناو با سیستم ضد زیردریایی اوداو1 با 60 راکت ضد زیردریایی مجهز شده است. این سیستم توسط معاونت تحقیقات و ساخت اسپلاو در مسکو ساخته شده است و با منحرف و نابود کردن اژدرها از ناو دفاع می کند. این سیستم توانایی دفاع از ناو در برابر زیردریایی ها و سایر تجهیزات زیرآبی را نیز دارد. این سیستم دارای 10 لوله است وتوانایی شلیک انواع مهمات را دارد مانند:
خمپاره های انفجاری زیرآبی مدل "111 جی اس جی"
مینهای پرتابی مدل "111 اس زد"
پرتابه های گول زننده مدل "111 اس او"
برد این سیستم در حدود 3000 متر و عمق درگیری آن با زیردریاییها در حدود 600 متر است.

حسگرها و رادارها

سازه بسیار بزرگ پل فرماندهی این ناو، حجم زیادی از سامانه های الکترونیکی را در خود جای داده است که از آن جمله می توان به آنتن های بزرگ رادار جستجوی سه بعدی اشاره کرد.

رادار ناو شامل یک رادار هدف یا بی اهداف هوایی و سطحی در باند E و D، یک رادار جستجوی سطحی باند F، رادار کنترل پرواز باند G و H، رادار مسیریاب باند I وچهار عدد رادار کنترل آتش باند K برای سیستم دفاع هوایی توپ و موشک کاشتان است.

سیستم سونار جستجو وحمله که در بدنه ناو قرار دارد در فرکانس های پایین و متوسط عمل میکند و قادر به کشف اژدرها و زیردریایی ها است.

هلیکوپترهای ضد زیردریایی نیز با رادار جستجوی سطحی، سیستم سونار آویخته از هلیکوپتر، بوم صوتی ضد زیردریایی، و سیستمهای کشف و تشخیص منبع امواج مغناطیسی مجهز شده اند.

 

 

 

پیشرانه
این ناو از سیستم پیشرانه غیر اتمی استفاده می کند و دارای 8 دیگ بخار و 4 توربین بخار است که هرکدام نیرویی برابر با 50000 اسب بخار تولید میکنند و 4 محور انتقال نیرو هر چهار پروانه ثابت شده ناو را به گردش در می آورند.بیشترین سرعت این ناو در حدود 29 گره دریایی و برد ناو با بیشترین سرعت 3800 مایل است. این ناو با سرعت 18 گره، دارای بردی در حدود 8500 مایل است.

مشخصات فنی

سازنده: NIKOLAEV SOUTH
سال ورود به خدمت : 21 ژانویه 1991
خدمه ناو: 2950 نفرهمراه با خدمه پروازی

ابعاد 
طول: 302.3 متر
طول درخط آب خور: 280 متر
عرض: 72.3 متر
عرض در خط آب خور: 37 متر
ارتفاع آبخور ناو: 10.5 متر
عرشه: 304.5 در 70 متر

وزن 
وزن استاندارد: 46750 تن
وزن در حالت بارگیری کامل: 59550 تن

پیشرانه 
توربین بخار: 4 عدد هرکدام به قدرت 50 هزار اسب بخار(درمجموع 200 هزار اسب)
دیگ بخار: 8 عدد
پروانه ناو : 4 عدد ثابت شده
ظرفیت تولید نیروی توربوژنراتورها: 9 عدد هرکدام به قدرت 1500 کیلو وات
ظرفیت تولید نیروی ژنراتورهای دیزل: 6 عدد هرکدام به قدرت 1500 کیلو وات

کارایی 
بیشترین سرعت: 30 گره دریایی (بیش از 50 کیلومتر در ساعت)
برد با بیشینه سرعت: 3850 مایل
سرعت عادی: 18 گره
بیشینه برد با سرعت عادی: 15740 کیلومتر
استقامت بدون سوپلای: 45 روز

هواگردها 
هواپیمای جنگنده: معمولا 18 فروند سوخو– 33 و4 فروند    سوخو– 25 و4 الی 20 فروند میگ 29 کا یو بی و20                                  فروند سوخو 27 دی "فلانکر"
هلیکوپترها: 18 فروند کاموف 27پی ال و 2 فروند کاموف 31 و 4 فروند کاموف 27 ال دی32

تسلیحات 
سیستم موشکی ضد کشتی گرانیت 12 پرتابگر و 12 موشک گرانیت
سیستمCADS – N – 1 48000 فشنگ
سیستم کلینوک 24 پرتابگر و 192 موشک
سیستم توپ وموشک کاشتان 8 سیستم با 256 موشک و 4800 تیر فشنگ
توپ 30 میلیمتری آکا 630 6 عدد با 24000 تیر فشنگ
سیستم ضد اژدر و ضد زیردریایی اوداو1 60 راکت
سیستم های الکترونیکی 
رادارها مرکز اطلاعات رزمی، مرکز اطلاعات رزم هوایی، مجموعه جهت یابی، سیستم هدایت هواپیماهای رزمی، سیستم ارتباطات رادیویی، سیستم ارتباطات فضایی، سیستم اقدامات متقابل الکترونیکی، سیستم سونار فعال برای کشف اژدر و زیردریایی، رادار هدف یابی سطحی و هوایی، رادار هدف یابی اهداف پروازی ارتفاع پایین، رادار کنترل پرواز، رادار مسیریاب، 4 عدد رادار کنترل آتش سیستم کاشتان.

 

سوخت
سوخت کشتی: 9918.5 تن
سوخت دیزل برای ژنراتورها: 293 تن

سوخت هواپیما و هلیکوپتر ها: 2500 تن
تعداد اتاق ها: 3857 اتاق
ارتفاع: بلندترین نقطه : 64متر